از آمادگی صفر تا کارآفرینی

خواندن این کتاب چه فایده‌ای دارد؟ این کتاب یک بسته‌ راه‌اندازی کسب‌وکار برای کارآفرینان مشتاق است. وقتی سونیا بارلو تصمیم گرفت وارد دنیای کارآفرینی شود، حتی ابتدایی‌ترین چیزها را هم درباره‌ی راه‌اندازی یا اداره‌ی یک کسب‌وکار نمی‌دانست، با اینکه مدرک معتبر کسب‌وکار داشت. از نظر تئوری اطلاعات خوبی داشت، اما در عمل نه. به‌جای اینکه خودش را درگیر طرح‌های کسب‌وکار و اظهارنامه‌های مالیاتی کند، سونیا به‌سادگی شروع کرد به اینکه کارها را پیش ببرد و البته به‌صورت استراتژیک این کار را می‌کرد. برای او، «جلو رفتن استراتژیک» یعنی به هر فرصتی که پیش می‌آمد، حتی وقتی احساس می‌کرد کاملاً آماده نیست، «بله» بگوید. این روش به سونیا کمک کرد کسب‌وکارش را راه بیندازد، ظرف شش ماه دو سخنرانی TED ارائه دهد و حتی کتابی بنویسد! در واقع، این خلاصه درباره‌ی همان کتاب است. در این خلاصه، کتاب Unprepared to Entrepreneur نوشته‌ی سونیا بارلو را مرور می‌کنیم و می‌بینیم تو هم چطور می‌توانی از صفر یک کسب‌وکار راه بیندازی، فارغ از اینکه همین حالا چقدر احساس آمادگی می‌کنی. در این فصل‌ها یاد می‌گیری چرا به یک طرح کسب‌وکار مفصل نیاز نداری، چطور شبکه‌ی ارتباطی‌ات را به ثروت خالصت تبدیل کنی و وقتی احساس می‌کنی یک شیاد یا قلابی هستی، چه کار کنی. در بهار ۲۰۱۸، سونیا برای برگزاری یک رویداد برانچ (صبحانه کاری برای شبکه‌سازی) همه‌چیز را از قبل برنامه‌ریزی کرده بود، از لباسی که قرار بود بپوشد و غذایی که می‌خواست سفارش بدهد گرفته تا اینکه دقیقاً روی کدام صندلی رستوران بنشیند.

آن روز، روز راه‌اندازی نرم کسب‌وکارش بود و سه هفته بود که هر جزئیاتی را بارها در ذهن مرور کرده و بازبینی کرده بود. وقتی رسید، یک صبحانه، یک قهوه و یک آب‌پرتقال سفارش داد. بعد منتظر نشست. و منتظر ماند... تا اینکه ۴۵ دقیقه گذشت و گارسون از او خواست میز را پس بدهد. ۱۲ نفری که انتظار داشت بیایند، هیچ‌کدام ظاهر نشده بودند. به طور خلاصه، اولین تجربه‌اش در راه‌اندازی یک کسب‌وکار با اشک و شکست به پایان رسید. «Like Minded Females»، سازمانی که قرار بود در آن صبحانه معرفی شود، طرح سونیا برای حل یک مشکل شخصی بود. در آن زمان، او یک متخصص جوان، تنها و پراسترس بود که تلاش می‌کرد در صنعت فناوری از نردبان شرکتی بالا برود. احساس می‌کرد هیچ همراهی ندارد، با وجود اینکه در لندن پرهیاهو زندگی می‌کرد، و واقعاً می‌خواست آن جامعه‌ی گمشده را داشته باشد. سونیا با وجود این شکست شرم‌آور تسلیم نشد. شاید آن‌قدر خجالت‌زده بود که کمی دروغ گفت و در گروه لینکدین «Like Minded Females» اعلام کرد که هفت نفر در آن صبحانه شرکت کرده‌اند. اما پس از آن، دو صبحانه‌ی دیگر برگزار کرد. تا نوبت سوم بود که کسی واقعاً آمد، و همان یک نفر کافی بود تا یخ بشکند. در هفته‌ها و ماه‌های بعد، جامعه‌ی LMF به رشد خود ادامه داد و هم آنلاین و هم آفلاین فعال‌تر شد. شرکت‌ها شروع کردند با سونیا تماس بگیرند تا کمک‌شان کند جوامع حرفه‌ای بسازند. فرصت‌هایی برای سخنرانی عمومی درباره‌ی داستانش به دستش رسید. سرانجام، گروه لینکدینش به یک شرکت با مسئولیت محدود تبدیل شد. سونیا به نوعی تصادفی وارد دنیای کارآفرینی شد. هیچ برنامه‌ی از پیش‌تعریف‌شده‌ای نداشت. در عوض، چند گام ساده و بنیادی را دنبال کرد که با آن‌ها کسب‌وکارش را ساخت، آزمود و راه‌اندازی کرد. به‌زودی درباره‌ی این گام‌ها صحبت می‌کنیم، اما قبل از آن، چند ثانیه وقت بگذار و با خودت فکر کن: چه چیزی تو را به این خلاصه کتاب کشاند؟ امروز اوضاع چطور است؟ آیا عناصر یا منابع حیاتی‌ای هست که از آن‌ها محروم هستی؟ برای زندگی‌ات در ۱۲ ماه آینده چه می‌خواهی؟ خودت را در جزئیات گم نکن. هر چشم‌اندازی که داری برای شروع کافی است. به دنیای کارآفرینی خوش آمدی!

راه‌اندازی یک کسب‌وکار هرگز فرایندی هموار نیست. بااین‌حال، مدرسه‌های کسب‌وکار هنوز هم به دانشجویانشان می‌آموزند که پیش از هر اقدامی باید یک طرح کسب‌وکار کامل و دقیق داشته باشند. سونیا قویاً بر این باور است که آن روزها گذشته است. طرح‌های کسب‌وکار بیش از حد پیچیده اغلب آدم‌ها را از شروع کردن بازمی‌دارند، و این تصور که باید کاملاً طبق یک اسکریپت پیش بروید، می‌تواند نوآوری را خفه کند و مانع یافتن راه‌حل‌های خلاقانه در برابر موانع شود. طرح کامل وجود ندارد. همان‌طور که زمان کامل برای شروع کردن هم وجود ندارد. آنچه می‌توانید انجام دهید این است که با یک روش چهارمرحله‌ای ساده، ایده‌تان را شکل دهید. مرحله‌ی اول: مسئله را شناسایی کنید. می‌خواهید چه مشکلی را حل کنید؟ این مشکل متعلق به چه کسی است؟ چه چیزی در موردش آزاردهنده است؟ بگذارید لحظه‌ای روی این فکر کنیم. حالا نوبت مرحله‌ی دوم است: طوفان فکری برای یافتن راه‌حل. نقشه‌ی ذهنی برای این کار عالی است. فقط یک روش برای تولید ایده است. کافی است یک محدودیت زمانی، مثلاً ۲۵ دقیقه، تعیین کنید. سپس سریع تمام راه‌حل‌های ممکن را یادداشت کنید، هرچقدر هم که غیرواقعی یا عجیب به نظر برسند. اینجا کمیت مهم‌تر از کیفیت است. بعد از اتمام زمان، فهرستتان را مرور کنید و دو یا سه ایده‌ی برتر را انتخاب کنید. حالا نوبت مرحله‌ی سوم از این فرایند اولیه‌ی کارآفرینی است: یک طرح کسب‌وکار سریع و کاربردی تهیه کنید. برای این مرحله می‌توانید از Lean Canvas استفاده کنید؛ یک قالب آنلاین رایگان برای کسانی که می‌خواهند از نوشتن طرح‌های کسب‌وکار طولانی و خسته‌کننده‌ای که کسی نمی‌خواند اجتناب کنند. این قالب یک‌صفحه‌ای به شما کمک می‌کند مهم‌ترین عناصری را که هنگام راه‌اندازی کسب‌وکار باید در نظر بگیرید، مشخص کنید. این عناصر شامل مواردی مثل ارزش پیشنهادی منحصربه‌فردتان می‌شوند، یعنی دلیل اصلی اینکه چرا مشتری باید شما را به جای رقیبتان انتخاب کند. وقتی طرحتان را شکل دادید، می‌توانید به مرحله‌ی آخر، یعنی مرحله‌ی چهارم، بروید: ارزیابی اینکه آیا راه‌حلتان واقعاً خوب است یا نه. آیا نیاز به بازبینی دارد؟ یا باید کاملاً کنار گذاشته شود؟ بهترین راه برای این مرحله، نگاه کردن با چشمانی تازه است. مدتی از آنچه نوشته‌اید فاصله بگیرید و دوباره به آن برگردید. گاهی وقتی ذهنمان استراحت کرده، چیزها واضح‌تر به نظر می‌رسند. تا اینجا خیلی چیزها برای فکر کردن وجود دارد! آیا احساس خستگی می‌کنید یا سرشار از انرژی هستید؟ هر طور که باشد، به خاطر اینکه تا اینجا پیش آمدید به خودتان آفرین بگویید. در نهایت، کارآفرینی یعنی متقاعد کردن دیگران به خرید آنچه ارائه می‌دهید. یعنی علاوه بر داشتن ایده‌ای روشن برای کسب‌وکارتان، باید بدانید مخاطب هدفتان دقیقاً چه کسی است. اینجاست که «پرسونای مشتری» وارد می‌شود؛ تصویری کلی از نوع آدمی که به راه‌حل شما نیاز دارد. برای ساختن آن، یک صفحه‌ی خالی بردارید و عکس نمونه‌ای از مشتری ایده‌آلی را که تصور می‌کنید، در مرکز آن قرار دهید. سپس دور آن، جزئیاتی درباره‌ی وضعیت اقتصادی‌اجتماعی، پیشینه‌ی تحصیلی، دغدغه‌ها، عادات شبکه‌های اجتماعی و انگیزه‌هایش بنویسید. به یاد داشته باشید که تصویر شما از مشتری ایده‌آل می‌تواند با گذر زمان تغییر کند. وقتی سونیا کسب‌وکارش را شروع کرد، فکر می‌کرد مشتری‌اش کسی شبیه خودش است، یک زن بیست‌وچند ساله. اما با گذر زمان فهمید مشتری ایده‌آلش در واقع هر کسی است که تجربه‌های مشابهی داشته باشد، صرف‌نظر از اینکه خود را زن بداند یا نه. شاید شما هم با پایگاه مشتریانی کمی متفاوت از آنچه ابتدا انتظار داشتید روبه‌رو شوید. کاملاً طبیعی است، اما برای شروع، داشتن یک هدف مشخص ضروری است.

در دنیای امروز، حضور در شبکه‌های اجتماعی برای هر کسب‌وکاری ضروری است. اما حفظ این حضور کار آسانی نیست. وقتی سونیا در سال ۲۰۱۹ صفحه اینستاگرام شبکه LMF را راه‌اندازی کرد، اصلاً در این کار مهارت نداشت، آن‌قدر که حساب کاربری‌اش مسدود شد! او و تیمش در سال ۲۰۲۰ حساب کاربری را دوباره راه‌اندازی کردند و این بار، خوشبختانه، موفق شدند. چه چیزی تغییر کرده بود؟ سونیا در پیج جدیدش سه درس کلیدی را به کار بست. اول، مطمئن شد حساب کاربری روایت روشنی از برند دارد و به مخاطبان نشان می‌دهد کسب‌وکارش معتبر است. دوم، به‌صراحت توضیح داد که کسب‌وکارش چطور می‌تواند مشکل مشتری را حل کند. سوم، معیارهای مشخصی برای موفقیت تعیین کرد، مثل میزان بالای تعامل با پست‌ها، تا بداند آیا واقعاً در خدمت مخاطبانش است یا نه. از اشتباهات او درس بگیرید و هنگام ساختن حضور کسب‌وکارتان در شبکه‌های اجتماعی این نکات را به خاطر داشته باشید. گفتیم دوران طرح‌های کسب‌وکار پیچیده و بسیار ساختاریافته گذشته است. اما این لزوماً درباره‌ی شبکه‌های اجتماعی صدق نمی‌کند. در واقع، داشتن برنامه‌ای مشخص برای محتوای هفتگی می‌تواند کمک کند فعال و درگیر بمانید. سونیا خودش هر یکشنبه سه ساعت وقت می‌گذارد تا برنامه‌ی هفتگی شبکه‌های اجتماعی‌اش را تنظیم کند. در یک جدول، موضوع هر یک از پست‌های روزانه‌اش را می‌نویسد. مثلاً دوشنبه ممکن است هدفش آموزش دنبال‌کنندگانش باشد، در حالی که جمعه هدفش توانمندسازی آن‌ها باشد. بعد قالب هر پست را مشخص می‌کند، متن تصویری باشد، عکس یا چیز دیگری؟ سپس پست‌ها را آماده می‌کند و برای انتشار خودکارشان زمان‌بندی می‌گذارد. در طول هفته هم فقط کافی است روزی چند دقیقه برای پاسخ دادن به نظرها و پرسش‌ها وقت بگذارد. در کنار استفاده از شبکه‌های اجتماعی برای تقویت حضور کسب‌وکارتان، باید کمی هم به برند شخصی خودتان فکر کنید. در دنیای امروز، ساختن تصویری از خودتان به‌عنوان یک رهبر اهمیت ویژه‌ای دارد، چون مردم به آدم‌ها اعتماد می‌کنند، نه فقط به کسب‌وکارها. حضور قدرتمند سونیا در لینکدین مستقیماً به موفقیتش کمک کرده است. از طریق این سایت، دو بار برای سخنرانی TEDx دعوت شد، ۸۵ درصد از فرصت‌های کسب‌وکارش را به دست آورد و برند مونکی او را برای حضور در کمپین روز جهانی زن انتخاب کرد. برای ساختن پروفایل لینکدین خودتان، سه عنصر را در نظر داشته باشید. اول، بیانیه‌ی چشم‌انداز، یعنی هدف بزرگ و آرمانی شما که در بالای صفحه دیده می‌شود. دوم، بیانیه‌ی مأموریت، یعنی اهداف کوچک‌تر و عملی‌تری که به تحقق چشم‌انداز بزرگ‌تر کمک می‌کنند. سوم، بیانیه‌های اصول، یعنی پنج موضوع اصلی یا هشتگی که می‌خواهید مردم شما را با آن‌ها مرتبط بدانند، مثل #رهبری یا #مسیر_کسب‌وکار یادتان باشد که افزایش تعامل در لینکدین زمان می‌برد. هدف شما در اینجا ایجاد ارزش بلندمدت است. یعنی محتوا را منظم منتشر کنید، با اصولتان همسو بمانید و مرتب با محتوای دیگران تعامل داشته باشید. ساده است، اما مؤثر.